Odpowied┼║

golm portal.jpg

W rocznic─Ö zbombardowania ┼Üwinouj┼Ťcia w marcu 1945 roku odb─Öd─ů si─Ö dwie uroczysto┼Ťci. Pierwsza 11 marca o godz. 12.00 w ┼Üwinouj┼Ťciu na cmentarzu komunalnym przy lapidarium. Refleksj─Ö wyg┼éosz─ů duchowni ze ┼Üwinouj┼Ťcia ks. Grzegorz Grinn i z Heringsdorfu pastor Tielmann Beyrich. G┼é├│wne uroczysto┼Ťci odb─Öd─ů si─Ö 12 marca o godz. 14.00 na Cmentarzu Wojennym i Miejscu Pami─Öci Golm w Kamminke. G┼é├│wn─ů przemow─Ö wyg┼éosi Minister Sprawiedliwo┼Ťci kraju zwi─ůzkowego Meklemburgii-Pomorza Przedniego pani Katy Hoffmeister. Obie uroczysto┼Ťci b─Öd─ů t┼éumaczone na j─Özyk niemiecki (w ┼Üwinouj┼Ťciu)i polski (na cmentarzu Golm.

W tym samym czasie w O┼Ťrodku Edukacji i Spotka┼ä M┼éodzie┼╝ Golm dzi─Öki wsp├│┼épracy z Historyczno-Technicznym Muzeum w Peenem├╝nde oraz partnerskimi szko┼éami z Polski, Niemiec oraz Belgii przeprowadzony zostanie projekt Erasmus + o tematyce miejsc pami─Öci na Wyspie Uznam. Uczniowie wezm─ů r├│wnie┼╝ aktywny udzia┼é w uroczysto┼Ťciach pami─Öci na Wzg├│rzu Golm.

Po pora┼╝ce Wehrmachtu pod Stalingradem wojna by┼éa ju┼╝ dla Niemiec przes─ůdzona. Od jesieni 1944 roku nast─ůpi┼éa ewakuacja i ucieczka niemieckiej ludno┼Ťci cywilnej z okupowanych przez nazist├│w cz─Ö┼Ťci Europy. Dopiero w styczniu 1945 roku z obawy przed Armi─ů Czerwon─ů w┼éadze hitlerowskie zarz─ůdzi┼éy akcj─Ö ewakuacyjn─ů ludno┼Ťci cywilnej z teren├│w prowicji Prus Wschodnich i Pomorza.

Na pocz─ůtku marca 1945 do brzeg├│w Wyspy Wolin dotar┼é ju┼╝ front. Sowieci natkn─Öli si─Ö tutaj na bardzo silny op├│r ze strony Wehrmachtu. Tamtejsi mieszka┼äcy ┼╝yli dotychczas stosunkowo spokojnie karmi─ůc si─Ö wiadomo┼Ťciami z propagandowych gazet, z radia czy przechodzonych przez cenzur─Ö list├│w od swoich bliskich pisz─ůcych z frontu. Teraz na w┼éasnej sk├│rze zacz─Öli odczuwa─ç groz─Ö wojny. R├│wnie┼╝ i oni zacz─Öli ucieka─ç na zach├│d. Przed promem w Swinem├╝nde tworzy┼éy si─Ö daleko ci─ůgn─ůce kolejki, czekaj─ůce na transport. Do miasta przyp┼éywa┼éy przepe┼énione uciekinierami statki ze wschodu. W mie┼Ťcie sprawnie funkcjonowa┼éa kolej. W parku zdrojowym, pod go┼éym niebem obozowali cywile. Starano si─Ö tam strudzonych nakarmi─ç i udzieli─ç potrzebnej pomocy medycznej. W mi─Ödzyczasie Armia Czerwona zrobi┼éa powietrzny zwiad. Zdj─Öcia z telegramem i pro┼Ťb─ů nalotu zosta┼éy przedstawione Amerykanom. Ci za┼Ť zdecydowali si─Ö dokona─ç nalotu dywanowego dnia 12 marca.

Ze ┼║r├│de┼é wspomnie┼ä ┼Ťwiadk├│w wynika, ┼╝e miasto by┼éo permanentnie przepe┼énione uchod┼║cami. Sam nalot trwa┼é niespe┼éna godzin─Ö, a do jego ataku u┼╝yto 661 bombowc├│w, kt├│re zrzuci┼éy ponad 3000 bomb. Ludzie wsz─Ödzie szukali schronienia. W mie┼Ťcie brakowa┼éo schron├│w przeciwlotniczych. Syreny ostrzegaj─ůce przed nalotem ignorowano, gdy┼╝ brzmia┼éy do┼Ť─ç cz─Östo. Ursula Trettin dawna mieszkanka miasta wspomina o bombardowaniu: ÔÇ×Siedzieli┼Ťmy w piwnicy. Nie by┼éo schronu przeciwlotniczego. Jak bomby ┼Ťwista┼éy nad naszym domem to dr┼╝a┼éy┼Ťmy ze strachu. W ka┼╝dym momencie oczekiwali┼Ťmy tylko, jak dom si─Ö zawali. Wtedy zostaliby┼Ťmy wszyscy pogrzebani na miejscu. Strach by┼é nie do opisania [...]ÔÇŁ. Uciekinierka z Prus Wschodnich Eva Stressun b─Öd─ůc na statku Andros relacjonuje: ÔÇ×Ca┼éa po┼éowa statku, na kt├│rej znajdowali si─Ö moi rodzice, osiad┼é na mieli┼║nie w porcie. [ÔÇŽ] Wo┼éa┼éam swoich rodzic├│w, niestety bez powodzenia. [ÔÇŽ] Jeszcze trzy dni sp─Ödzi┼éam w Swinem├╝nde, siedz─ůc godzinami w porcie. Wydobycie statku i baga┼╝y by┼éo nie do pomy┼Ťlenia. Z luk wraku wyp┼éywa┼éy pojedy┼äczo zw┼éoki topielc├│w. Nie mog┼éam te┼╝ wiele od innych oczekiwa─ç, chaos by┼é zbyt wielki. Nikt si─Ö nie troszczy┼é o n─Ödz─Ö jednostekÔÇŁ.

Po nalocie ukaza┼é si─Ö beznadziejny obraz zniszczonych i pal─ůcych si─Ö domostw, wywr├│conych statk├│w, porozrzucanych zw┼éok. Przygn─Öbienie i bezradno┼Ť─ç ludzka osi─ůgn─Ö┼éa swoj─ů skrajno┼Ť─ç. Jak najpr─Ödzej nale┼╝a┼éo zebra─ç, zidentyfikowa─ç i pochowa─ç zmar┼éych. Mieczys┼éaw Boniecki, polski robotnik przymusowy bra┼é udzia┼é przy pracach porz─ůdkowych: ÔÇ×P├│┼║nym wieczorem podstawiono kilka aut i klika konnych zaprz─Ög├│w, na kt├│re ┼éadowali┼Ťmy cia┼éa. Jechali┼Ťmy z tym ÔÇ×┼éadunkiemÔÇť przez kana┼é torfowy w kierunku Golm. Na miejscu by┼éy ju┼╝ wykopane do┼éy, a w nich wysypane wapno. Po wy┼éadowaniu zw┼éok, wr├│cili┼Ťmy z powrotem do miasta. Prace te trwa┼éy dwa dniÔÇŁ. We wrze┼Ťniu 1944 roku, gdy ju┼╝ kwatera wojenna w Swinem├╝nde zosta┼éa zape┼éniona, ├│wczesne w┼éadze zdecydowa┼éy kontynuowa─ç poch├│wki na Wzg├│rzu Golm. Nalot sprawi┼é, ┼╝e obok wojskowych pochowano r├│wnie┼╝ tam cywil├│w tj. dawnych mieszka┼äc├│w, uchod┼║c├│w, przymusowych robotnik├│w i je┼äc├│w wojennych. Polityczna narracja w czasach NRD wypiera┼éa pami─Ö─ç o jednostkach. Szczeg├│lnie w latach 70-tych minionego wieku by┼éo to widoczne, gdy z cmentarza znikn─Ö┼éy oryginalne krzy┼╝e, groby zr├│wnano z ziemi─ů, a w centralnej cz─Ö┼Ťci cmentarza postawiono betonow─ů rotund─Ö. Dzia┼éania Towarzystwa nad Miejscem Pami─Öci Golm (Interessengemienschaft Gedenkst├Ątte Golm e.V.) jak i Niemieckiej Komisji ds. Grob├│w Wojennych (Volksbund Deutsche Kriegsgr├Ąberf├╝rsorge e.V.) w latach 90-tych sprawi┼éy, ┼╝e na cmentarzu zn├│w pojawi┼éy si─Ö tablice pami─Öci z pojedynczymi nazwiskami i wielki drewniany krzy┼╝, przy wej┼Ťciu na cmentarz. Niedawno powsta┼éa te┼╝ wystawa w j─Özyku polskim i niemieckim, przypominaj─ůca o tamtej tragedii.

Wspominanie tragedii z dnia 12 marca 1945 r. stawiane jest w dzisiejszym kontek┼Ťcie europejskiej pami─Öci, skoncentrowanej na cierpieniach wszystkich narod├│w, kt├│re do┼Ťwiadczy┼éy terror podczas II wojny ┼Ťwiatowej. W wyniku ┼Ťwiadomej historycznej odpowiedzialno┼Ťci jaka spoczywa na narodzie niemieckim dokonuje si─Ö wszelkich stara┼ä, aby pami─Ö─ç o poleg┼éych odby┼éa si─Ö w spos├│b godny i demokratyczny.

Odpowiedz

  • Adresy internetowe s─ů automatycznie zamieniane w odno┼Ťniki, kt├│re mo┼╝na klikn─ů─ç.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki ko┼äca linii i akapitu dodawane s─ů automatycznie.

Wi─Öcej informacji na temat formatowania

J─Özyki

[] Najnowsze komentarze

Titel Autor Data
Holdu Pruskiego Anonim 28 mrz. 2018 - 19:39
Dyalise Anonim 15 st. 2018 - 18:36
Quappen kaufen Anonim 6 gru. 2017 - 20:25
Przysługa? Anonim 7 li. 2017 - 09:41
Co gorsza przyb─Öd─ů kolejne transporty siarki Anonim 28 pa┼║. 2017 - 09:21
Racja! Anonim 24 pa┼║. 2017 - 20:20

[] Najcz─Ö┼Ťciej czytane

karsib portal.jpg

Wy┼Ťcigi kajakowe, rowerowe, bieg po wyspie, quiz o 44 wyspach ÔÇô to tylko niekt├│re atrakcje przygotowane przez Stowarzyszenie Karsib├│r na imprezy sportowe z okazji 100 ÔÇô lecia Niepodleg┼éej Polski. Wszystko rozpocznie si─Ö w sobot─Ö (25.08) o godzinie 11.00 na Marinie Karsib├│r, a zako┼äczy ÔÇô jak przewiduj─ů organizatorzy ÔÇô o p├│┼énocy na placu przy filii Miejskiego Domu Kultury.