Feininger - wyp─Ödzony, zapomniany, odkryty

feininger_.jpg

W nazistowskich Niemczech zosta┼é wykl─Öty. W NRD o mieszkaj─ůcym w USA arty┼Ťcie starano si─Ö zapomnie─ç, podobnie jak w Polsce o niemieckiej historii ┼Üwinouj┼Ťcia. Musia┼é min─ů─ç przesz┼éo wiek i opa┼Ť─ç py┼é historycznej zawieruchy, ┼╝eby┼Ťmy zn├│w odkryli uznamskie motywy w malarstwie Feiningera i mogli sami wyruszy─ç na szlaki, kt├│re w ┼Üwinouj┼Ťciu i okolicach przemierza┼é na swoim supernowoczesnym rowerze. Na pocz─ůtku minionego stulecia na ameryka┼äskim rowerze Cleveland, naszpikowanym technicznymi nowinkami, jak ┼éa┼äcuchowy nap─Öd i nape┼énione powietrzem d─Ötki na drewnianych felgach, Feininger wzbudza┼é na Uznamie sensacj─Ö. Szkice z natury nakre┼Ťlone podczas uznamskich wypraw pozwalaj─ů dzi┼Ť dok┼éadnie odtworzy─ç ich przebieg.

Feininger w latach 1908 do 1921 zatrzymywa┼é si─Ö na letnie miesi─ůce w Heringsdorfie, Neppermin i Benz. St─ůd wyrusza┼é na kr├│tk─ů, oko┼éo 15 kilometrow─ů tras─Ö do Mellenthin. D┼éuga, bo a┼╝ 40 kilometrowa eskapada wiod┼éa do Sallenthin a nast─Öpnie przez trzy cesarskie kurorty do ┼Üwinouj┼Ťcia, sk─ůd kierowa┼é si─Ö w drog─Ö powrotn─ů przez Zirchow, Korswandt, Gothen i Neuhof. Przebycie tej trasy by┼éo niemo┼╝liwe przez przesz┼éosze┼Ť─ç ostatnich dekad, a┼╝ do roku 2007, kiedy przyst─ůpienie Polski do Uk┼éadu z Schengen otworzy┼éo granice na Uznamie.

┼Üwinouj┼Ťcie Feininger zna┼é dobrze, bowiem w┼éa┼Ťnie tu wraz ze swoim nieod┼é─ůczynym rowerem dociera┼é bezpo┼Ťrednim poci─ůgiem z Berlina. W ├│wczesnej stolicy powiatu bywa┼é regularnie podczas swoich pobyt├│w na wyspie, odnalaz┼é tu kilka ulubionych uznamskich motyw├│w: dawny ratusz, a dzisiejsze muzeum (na reprodukcji), falochrony okalaj─ůce uj┼Ťcie ┼Üwiny z charakterystycznym znakiem nawigacyjnym w formie wiatraka, nieistniej─ůcy ju┼╝ m┼éyn, statki, ┼╝aglowce i portowe urz─ůdzenia na nabrze┼╝ach ┼Ťwinoujskiego portu i latarni─Ö morsk─ů.

Feininger nale┼╝a┼é do czo┼é├│wki tw├│rc├│w niemieckiego modernizmu. By┼é autorem pierwszego w historii seryjnego komisu ÔÇ×The Kin-der-KidsÔÇŁ publikowanego na ┼éamach Chicago Sunday Tribune, kierowa┼é warsztatami graficznymi s┼éynnego Bauhausu, jednej z najs┼éynniejszych na ┼Ťwiecie uczelni artystycznych.

W nazistowskich Niemczech, wraz z innymi awangardowymi artystami, sta┼é si─Ö wrogiem publicznym. Jego obrazy, akwarele i drzeworyty nazi┼Ťci zaprezentowali na wymy┼Ťlonej przez Goebbelsa nies┼éawnej monachijskiej wystawie ÔÇ×Sztuka zdegenerowanaÔÇŁ (ÔÇ×Entartete KunstÔÇť), obok dzie┼é takich tw├│rc├│w, jak Marc Chagall, Wassilij Kandinski, Paul Klee czy George Grosz.

Pod nazistowsk─ů presj─ů w roku 1937 Feininger wraz z ┼╝on─ů emigruje z Niemiec do Nowego Jorku. Osiad┼éy niemal siedem tysi─Öcy kilometr├│w od wyspy Uznam artysta wci─ů┼╝ tw├│rczo przerabia uznamskie motywy. Jeden z jego ulubionych ÔÇô ko┼Ťci├│┼éek w Benz ÔÇô pojawia si─Ö w obrazach Feiningera jeszcze w latach 50.

Przy pisaniu tekstu korzystano z ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Papileo auf Usedom. Eine Feininger - RadtourÔÇŁ.
Reprodukcja obrazu Lyonela Feiningera przedstawiaj─ůcego ┼Ťwinoujskie muzeum publikowana jest dzi─Öki uprzejmo┼Ťci galerii Kunst-Kabinett Usedom w Benz i Hannesa Albersa